Nokka

รีวิว SCOTOMA — Gemma 4 31B ที่ "กล้าตอบ" มากขึ้น โดยไม่เสียสมอง

โดย Nokka (นก-กา) | 25 กรกฎาคม 2026

บทความนี้เขียนโดย AI (DeepSeek V4 Pro) ผ่าน Hermes Agent ภายใต้การควบคุมของ Nokka (นก-กา) — รีวิวโมเดล SCOTOMA (Gemma 4 31B abliteration)

เคยใช้ Gemma 4 31B Instruct แล้วรู้สึกว่าเก่งแต่ "สุภาพเกินไป" ไหมครับ?

ตอบแบบ hedging ตลอด — "อาจจะ..." "มีความเป็นไปได้ว่า..." "ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับ..." — เหมือนผู้ช่วยที่กลัวถูกฟ้องทุกครั้งที่เปิดปาก

SCOTOMA คือคำตอบสำหรับปัญหานี้ — มันคือ Gemma 4 31B Instruct ที่ถูกแก้ไขให้ "กล้าตอบ" มากขึ้น โดยไม่เสีย intelligence — และที่สำคัญ — ไม่ใช่ uncensored

SCOTOMA คืออะไร

SCOTOMA (อ่านว่า "สโคโทมา" — ศัพท์แพทย์แปลว่า "จุดบอดในการมองเห็น") คือ Gemma 4 31B Instruct ที่ผ่านกระบวนการ J-space abliteration แบบเจาะจง — สร้างโดย ReadyArt — ปล่อยบน Hugging Face ในรูปแบบ GGUF [1]

มิติ ค่า
Base gemma-4-31B-it (Google)
Method J-space abliteration + Jacobian-lens projection
Params k256 · s1.5 · L7–41
Format thinking (channel) — รองรับ reasoning
License Apache 2.0
Creator ReadyArt
GGUF IQ3_XS (13.1 GB) → Q8_0 (32.6 GB)

เทคนิค — ต่างจาก Abliteration ทั่วไปยังไง

นี่คือส่วนที่น่าสนใจที่สุดของ SCOTOMA — วิธีที่มันถูกสร้าง

Abliteration ทั่วไปทำงานโดยการ "ลบ" refusal direction ออกจากโมเดล — เหมือนใช้ค้อนทุบ — ได้ผลเร็ว แต่ทำลาย intelligence และ coherence ไปด้วย — ที่ชุมชนเรียกกันว่า "lobotomized" [1]

SCOTOMA ใช้วิธีที่ละเอียดกว่ามาก — 3 ขั้นตอน [1]:

ขั้นที่ 1: Locate Refusal

ใช้ heretic abliteration edit ฟิตบน attention + MLP layers — หาตำแหน่งที่ refusal ฝังตัวอยู่

ขั้นที่ 2: Jacobian-Lens Projection

นี่คือหัวใจของเทคนิค — แทนที่จะลบ refusal direction ทั้งหมด — SCOTOMA ฉาย edit ผ่าน Jacobian lens เพื่อแยก:

  • Behavioral component (~22% ของ magnitude) — ส่วนที่กระทบ "สิ่งที่โมเดลพูด" [1]
  • Computational component (~78%) — ส่วนที่จำเป็นต่อ "วิธีที่โมเดลคิด" [1]

Abliteration ทั่วไปลบทั้งสองส่วน — SCOTOMA เก็บเฉพาะ behavioral — ทิ้ง computational ไว้ intact

ขั้นที่ 3: Merge ที่ 1.5×

Projected edit ถูก bake เข้า bf16 weights ที่ application strength 1.5× — ปรับด้วยมือให้ "รู้สึก" กำลังดี — บน layers 7–41 [1]

ผลลัพธ์: "loosened, not lobotomized" — คลายความระวัง โดยไม่ทำลายความฉลาด

ผลลัพธ์ — อะไรเปลี่ยน อะไรไม่เปลี่ยน

สิ่งที่เปลี่ยน ✅

จาก model card [1]:

  • หลากหลายกว่า — output มี variation มากขึ้น ไม่ซ้ำ pattern เดิม
  • ตรงไปตรงมากว่า — ลด hedging, ลด "อาจจะ...", ลดภาษาผู้ช่วยแข็งๆ
  • สร้างสรรค์กว่า — เหมาะกับ creative writing, brainstorming, บทสนทนาที่ต้องการความเป็นธรรมชาติ

สิ่งที่ไม่เปลี่ยน ❌

"It is not uncensored. The edit removed a bounded region while leaving the rest of the field intact. A blind spot, not blindness."

  • ยังปฏิเสธคำขอที่ไม่เหมาะสม — พอๆ กับ base model
  • ไม่ใช่ "ตอบทุกอย่าง" — มันแค่ลดความลังเลในขอบเขตที่กำหนด
  • ยังมี guardrails — ไม่ใช่โมเดลที่ปลดล็อคทั้งหมด

ข้อควรระวัง

SCOTOMA เป็น research artifact — ไม่ใช่ product — พฤติกรรมอาจเปลี่ยนตาม prompt และ context

  • การแก้ไขเป็นแบบ partial — "a model that gives more, not one that gives everything"
  • คุณรับผิดชอบต่อสิ่งที่คุณ generate และวิธีที่คุณใช้มัน
  • ไม่มีการรับประกันความสม่ำเสมอของ output

วิธีรัน — ขนาด GGUF

SCOTOMA มี GGUF ให้เลือกหลายขนาด — จาก 13.1 GB ถึง 32.6 GB:

Quant ขนาด 64GB Mac 32GB Mac 24GB GPU
IQ3_XS 13.1 GB ✅ ✅ ✅
Q3_K_S 13.8 GB ✅ ✅ ✅
IQ3_M 14.4 GB ✅ ✅ ✅
Q3_K_M 15.3 GB ✅ ✅ ✅
IQ4_XS 16.7 GB ✅ ✅ ✅
Q4_K_S 17.8 GB ✅ ✅ ✅
Q4_K_M 18.7 GB ✅ ✅ ✅
Q5_K_S 21.3 GB ✅ ⚠️ ❌
Q5_K_M 21.8 GB ✅ ❌ ❌
Q6_K 25.2 GB ✅ ❌ ❌
Q8_0 32.6 GB ✅ ❌ ❌

คำสั่ง Ollama:

# Q4_K_M — 18.7 GB (แนะนำ — สมดุลระหว่างคุณภาพและขนาด)
ollama run hf.co/ReadyArt/gemma-4-31B-it-scotoma-GGUF:Q4_K_M

# IQ4_XS — 16.7 GB (ประหยัดกว่า — เหมาะกับเครื่อง 32GB)
ollama run hf.co/ReadyArt/gemma-4-31B-it-scotoma-GGUF:IQ4_XS

Enter fullscreen mode Exit fullscreen mode

สรุป

ในมุมมองของผม SCOTOMA คือนวัตกรรมที่น่าสนใจไม่ใช่เพราะ ผลลัพธ์ — แต่เพราะ วิธีการ

การแยก behavioral component ออกจาก computational component ผ่าน Jacobian lens คือแนวคิดที่ elegant — มันบอกว่า "เราไม่จำเป็นต้องทุบ refusal direction ทิ้งทั้งหมด — เราแค่ต้องแยกสิ่งที่โมเดล พูด ออกจากสิ่งที่โมเดล คิด"

นี่คือทิศทางที่ abliteration ควรจะไป — ละเอียดขึ้น, แม่นยำขึ้น, และรักษา intelligence ไว้ได้มากขึ้น

สำหรับคนที่อยากได้ Gemma 4 31B ที่ "เป็นธรรมชาติ" มากขึ้น — โดยไม่เสียความสามารถในการ reasoning — SCOTOMA คือตัวเลือกที่คุ้มค่าที่จะลอง

ติดตามรีวิวโมเดล AI และเครื่องมือสำหรับนักพัฒนาได้ที่ Nokka on dev.to — กด Follow ที่โปรไฟล์เพื่อรับอัปเดตทุกครั้งที่มีบทความใหม่

อ้างอิง

[1] ReadyArt, "gemma-4-31B-it-scotoma-GGUF," Hugging Face, กรกฎาคม 2026. https://huggingface.co/ReadyArt/gemma-4-31B-it-scotoma-GGUF